De dreiging is substantieel en kan snel omslaan. De kans op een aanslag is reëel. Het beeld is diffuus: minder jihadistische aanslagen in Europa en tegelijkertijd in Nederland aanslagen door eenlingen en verijdelde complotten. De situatie kan ook weer verslechteren. Jihadistische netwerken ontwikkelen zich en op afzienbare termijn komt in Nederland een aantal jihadisten vrij.

(Deze tekst is onderdeel van Samenvatting DTN 49)

Verschillende elementen in dit dreigingsbeeld zijn momenteel onzeker en kunnen zich op korte termijn in een negatieve richting ontwikkelen. Zowel al Qa’ida als ISIS heeft de intentie om aanslagen in Europa te plegen en te bouwen aan netwerkstructuren om die aanslagen uit te (laten) voeren. Nog steeds vinden er in ons omringende landen aanslagen plaats en worden personen aangehouden die betrokken zijn bij (de voorbereiding van) aanslagen.

Hoewel het aantal jihadistische aanslagen in Europa sinds oktober 2017 steeds verder afnam, was het dreigingsbeeld in Nederland afgelopen jaar onrustig, onder meer vanwege aanslagen door (al dan niet door jihadisme geïnspireerde) eenlingen en de dreiging van een complex aanslagplan dat leidde tot de arrestatie van zeven personen op 27 september. Er zijn nog steeds aanhangers van de jihadistische beweging die zich bezighouden met aanslagplanning binnen Nederland. Tot op heden heeft dit echter niet tot concrete dreiging geleid.

De 27 september-cel opereerde voor zover nu bekend op zichzelf. De leden stonden wel in contact met andere jihadisten in binnen- en buitenland, maar zouden hun plannen niet hebben gedeeld of overlegd buiten de groep. De leden zouden zich hebben laten inspireren door ISIS. De meeste leden maken deel uit van de kern van de Nederlandse jihadistische beweging. De arrestaties bevestigden de dreiging die uitgaat van de Nederlandse jihadistische beweging.

Weliswaar is met het blijvend verlies van grondgebied in Syrië en Irak de dreiging van door ISIS aangestuurde aanslagen structureel verminderd en heeft ook kern-al Qa’ida al sinds 2005 geen aanslagen meer gepleegd in Europa, toch zijn ook al Qa’ida-netwerken in Syrië gemotiveerd en in principe in staat om op enig moment in Europa toe te slaan, ook in Nederland.

Internationale netwerken ontwikkelen zich verder, waardoor Europese (ook Nederlandse) jihadisten verbonden raken met jihadisten buiten Europa. Bovendien is er in Nederland een aanzienlijke jihadistische beweging actief, die beduidend groter is dan in de periode van vóór de strijd in Syrië. De onderlinge verbondenheid is groot, er zijn contacten met jihadisten in andere landen en binnen afzienbare tijd komt een aantal veroordeelde jihadisten vrij uit detentie, wat kan leiden tot een nieuwe dynamiek in de beweging.

Rond 2010 werd geconstateerd dat die beweging niet meer zoveel voorstelde. Niemand hield het toen voor mogelijk dat het jihadisme in Nederland zo sterk zou groeien en dat er uiteindelijk ongeveer driehonderd Nederlandse jihadisten naar een jihadistisch strijdtoneel zouden uitreizen. Ook eerdere langjarige trends in de terroristische dreiging hebben laten zien dat in perioden van schijnbare rust terroristische plannen wel degelijk tot wasdom kunnen komen. Door al deze elementen lijkt het erop dat het dreigingsbeeld de aankomende jaren eerder veranderlijk dan statisch zal zijn.