Extremisme

Hoewel de aandacht in Nederland op dit moment vooral uitgaat naar jihadisme, zijn er meer vormen van ideologisch gemotiveerd geweld waar op gelet wordt. Zo pakt de overheid ook geweld en wetsovertredingen aan uit de hoek van links- en rechts-extremisten, asielrechtenextremisten en van dierenrechtenextremisten.

Het is van belang onderscheid te maken tussen activisme en extremisme. Extremisme is de benaming voor het fenomeen waarbij personen of groepen bij het streven naar hun idealen bewust over de grenzen van de wet gaan. Activisten komen soms luidruchtig maar geweldloos voor hun mening uit en houden zich aan de grenzen van de wet. Activisme wordt extremisme als er sprake is van het bewust plegen van strafbare feiten, zoals bedreigingen en vernieling.

Asielrechtenextremisme

Voor de dreiging vanuit links- en rechts-extremisme zijn de ontwikkelingen rond de vluchtelingencrisis op dit moment beeldbepalend. Om hun zorgen kracht bij te zetten worden extreemlinkse en –rechtse personen en groepen steeds actiever. Hernieuwde gewelddadige confrontaties tussen beide kampen vinden incidenteel plaats en het is voorstelbaar dat deze in omvang en ernst toenemen. Ook kunnen deze groepen of personen verder radicaliseren en kiezen voor meer buitenwettelijke modus operandi.

Extreemrechts naar anti-islam

Binnen extreemrechtse groeperingen en individuen zet de verschuiving door van 'klassiek' (neonazistisch) extreemrechts naar anti-islam. De jihadistische dreiging gecombineerd met de grote asielstroom naar Europa biedt georganiseerde extreemrechtse groepen in Nederland de kans om die anti-islamsentimenten, naast kritiek op de Europese samenwerking, onder de aandacht te brengen van een breder publiek dan hun klassieke achterban.

Zorgelijk is de toename van het aantal bedreigingen, intimiderende acties en geweldsincidenten, dat plaatsvindt rond de intense maatschappelijke discussie over asielzoekers, migranten en islam in Nederland. Deze geweldsdreiging komt ook uit de ongeorganiseerde, lokale anti-asielhoek die traditioneel niet zoveel met ideologische extreemrechts heeft. Incidenten treffen vooral lokale bestuurders, migranten en pleitbezorgers van opvang van asielzoekers, net als opvangcentra en moskeeën.

Extreemlinks

Extreemlinkse organisaties richten zich op het blokkeren van extreemrechtse (anti-islam) bewegingen, of voeren acties uit tegen instellingen verbonden aan het asielbeleid. Acties kunnen met geweld tegen objecten gepaard gaan. Er zijn echter geen aanwijzingen voor terroristische aanslagen uit extreemlinkse hoek. Rond het dierenrechtenextremisme wordt al jaren weinig buitenwettelijke activiteit gesignaleerd.

Een uitgebreider beeld van de extremistische ontwikkelingen is te lezen in het laatste Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland.

Aanpak

De overheid pakt extremisme aan via het strafrecht met behulp van het lokale bestuur, OM en politie. Ook de verantwoordelijkheid voor beveiligingsmaatregelen ligt primair bij de lokale overheid. In aanvulling op deze lokale verantwoordelijkheid heeft de rijksoverheid een verantwoordelijkheid voor de veiligheid van personen, objecten en diensten die een bijzondere functie hebben in onze democratische rechtsorde. Deze verantwoordelijkheid is belegd bij de NCTV.